مصاحبه آژانس کُردپرس با علی پاک سرشت(ماکویی) با ترجمه کرمانجی

 روناهیا دل / مدرس زبان کرمانجی در گفتگو با کردپرس:
اقلیم کردستان عراق کرمانجی را کنار گذاشته است / جای تدریس کرمانجی در دانشگاههای ایران خالی است
علی پاک سرشت استاد ومدرس زبان کردی و زبان فرانسه با انتقاد از اقلیم کردستان عراق به خاطر کنار گذاشتن کرمانجی می گوید: جای تدریس کرمانجی در دانشگاههای ایران خالی است.

کردپرس- علی پاک سرشت متولد شهر ماکو در استان آذربایجان غربی است.وی از دغدغه های خود در حوزه زبان کردی میگوید و خواستار آن است که با تدریس شدن این زبان در مدارس از نابودی هویت فرهنگی مناطق کردنشین جلوگیری شود.

کردپرس- چگونه وارد عرصه ترجمه زبان کردی شدید؟

 

سلام خدمت شما و خوانندگان خبرگزاری کردپرس. علی پاک سرشت هستم از ماکو. چند سالی مدرس زبان فرانسه در دانشگاه علامه طباطبایی و مدتی نیز مترجم همزمان و مجری تلویزیون فرانسه شبکه سحر بودم. حال هم در در بخش کرمانجی شبکه سحر کردی به عنوان مترجم و مجری انجام وظیفه می کنم. در حوزه مرتبط با کردی به ویژه زبان بیش از ۲۰ عنوان کتاب ترجمه کرده ام. از سال ۱۳۸۶ تاکنون هم در جامعه کردهای مقیم تهران کردی کرمانجی تدریس می کنم.

کردپرس- شما در چه زمینه ای تحصیل نموده ایدو چگونه به فکر تدریس زبان کردی افتادید.

پس از سال ها تدریس فرانسه و انگلیسی متوجه شدم خلا شدیدی در این حوزه وجود دارد. کرمانجی در مقایسه با دیگر شاخه های کردی هم قدمت آثار مکتوب بییشتری دارد و هم از لحاظ حجم نوشته. نویسندگانی مانند محمد اوزون، حسن مته، فرات جوری، عربه شمو، شیخ موس داغتکین، عقیده خودو، حلیم یوسف، ژان دوست،احمد خانی، ملای جزیری، جعفر قلی زنگلی، فقیه طیران و صدها نویسنده دیگر آثار بسیار ارزشمندی به این شاخه کردی نوشته اند. حیف است هم کردها و هم غیرکردها از این آثار محروم بمانند. ما برای بهره مندی از آثار غربی ها دست به یادگیری زبان های انگلیسی، فرانسه، … می زنیم که کار ارزشمندی است. حیف است کرمانجی یاد نگیریم و با ترجمه رمان و شعر آن هم خود و هم جامعه فارسی خوان را از لذت این آثار محروم سازیم.در این راستا تلاش کردم گامی هر چند کوچک بردارم.

کردپرس- در کدام گویش زبان کردی فعالیت میکنید,با گویشهای دیگر کوردی نیز اشنایی دارید و ایا میتوانید در گویشهای دیگر هم تدریس کنید.

بنده کردی سورانی را همانند کرمانجی در نوشتن، خواندن و گوش کردن متوجه می شوم اما با لهجه صحبت می کنم و طبیعتا نمی توانم آن را تدریس کنم.

کردپرس- گویش کرمانجی از چند لهجه و زیر لهجه تشکیل شده و حوزه گویشورانش کجاست.

کردی کرمانجی علی رغم فراز و نشیب های زیاد خوشبختانه ساختار دستوری آن در تمام مناطق تقریبا یکی است و فقط در مناطق مرزی اقلیم کردستان عراق و با مناطق کرئنشین ترکیه در سوم شخص مفرد و سوم شخص جمع افعال در زمان حال ساده یک تفاوت جزئی وجود دارد. اما یک کُرد کُرمانج خراسان می تواند خیلی راحت با یک کرد از ماکو، خوی، سلماس، ارومیه، یا سوریه یا ترکیه و عراق و یا قفقاز ارتباط برقرار کند. اطلاق اصطلاحاتی مانند بادینانی و یا شکاکی یا جلالی که گاهی به اشتباه به کردی کرمانجی اطلاق می شوند از نام منطقه و قبیله ای می آید که به کرمانجی صحبت می کنند.

کردپرس- بین گویش کرمانجی از یک سوی و گویشهای دیگر زبان کوردی از نظر ساختمان زبانی چقدر تشابه وجود دارد.

من معتقدم اکنون کردی خودش به چندین زبان تقسیم شده است. عنوان زبان کردی کلی است. زبان پویاست و طی تحولات درزمانی وهمزمانی دچار تحولاتی طبیعی میشود. کردی کرمانجی،کردی سورانی،کردی کلهری،کردی فیلی،کردی لکی، کردی زازاکی یاهمان دملکی،کردی هورامی اسمهایی آشنا برای ما هستند. در مورد کردی کرمانجی وکردی سورانی بایستی عرض کنم علیرغم داشتن کلمات مشترک زیاد از دو ساختار دستوری بسیار متفاوت در حد دو زبان جدا اما هم ریشه برخور دارند. فراموش نکنیم امروزه آثارکرمانجی وسورانی امروزه متقابلا ترجمه میشوند واین خود بی دلیل نیست.به عنوان مثال ماموستا هه ژار مم و زین احمد خانی را به سورانی ترجمه نمود.این دو شاخه کردی در ضمیر فاعلی، داشتن یا نداشتن جنس کلمه، صرف فعل، تعداد زمان های دستوری، معلوم و مجهول و تقریبا تمام نکات دستوری با هم تفاوت های جدی دارند. لذا اکنون زبان های مستقل اما هم ریشه اند چیزی شبیه چند فرزند که پدر و مادری مشترک دارند اما هر یک شخصیت مستقل و خاص خود را دارد حتی اگر چند قلو و خیلی مشابه باشند.

کردپرس- از نظرحوزه واژگان در سورانی و کرمانجی چقدر همنوایی قابل دید است.

در زبان فقط واژه مهم نیست بایستی ساختار دستوری یکی یا نزدیک باشد. به عنوان مثال یک اسپانیایی و یک ایتالیایی که زبان هر دو از زبان لاتینی است حتی اگر زبان همدیگر را یادنگرفته باشند خیلی راحت تر می توانند با هم ارتباط کلامی و نوشتاری برقرار کنند . تفاوت های دستوری کرمانجی و سورانی با افزایش واژگان مشترک پر نمی شود. عربی و فارسی را تصور کنید. تعداد کلمات عربی در فارسی بسیار زیاد است اما یک فارس زبان و یا عرب زبان زبان همدیگر را نمی دانند مگر این که آن را یاد گرفته باشند چون دستور زبان متفاوتی دارند. این در مورد کرمانجی و سورانی نیز صدق می کند با این تفاوت که این هر دو از یک ریشه هستند اما عربی و فارسی از دو شاخه زبانی جدا می باشند. یا حدود ۷۵ درصد کلمات انگلیسی همان کلمات فرانسه هستند که در زمان حکومت صدساله طرفداران فرانسه در اواخر قرون وسطی بر انگلستان امروزی وارد آن شده اند اما چون ساختار دستوری متفاوتی دارند سخنوران هر دو زبان بایستی متقابل آنها را یاد بگیرند. لذا آنچه از آن به عنوان زبان یکگرتی/یکگرتوو(زبان واحد) یاد می شود جنبه علمی ندارد و فقط با حذف یکی و تحمیل یکی دیگر می تواند انجام شود که کار درستی نیست. اکنون به عنوان مثال زبان رسمی سایت پارلمان کردستان عراق، پاسپورت عراقی و دیگر نشانه های رسمی فقط به سورانی است و این حتی با خواسته های ناسیونالیست های کرد هم در تضاد است.بایستی عرض کنم کرمانجی زبان اکثریت کردهاست. در سوئیس چهار زبان رسمی، در آفریقای جنوبی یازده زبان رسمی وجود دارد اما در کردستان عراق به بهانه غیرعلمی زبان واحد کرمانجی را به حاشیه رانده اند. وقتی افرادی مانند مرحوم شیرکو بیکس، عمر دزه ای،… چند سال پیش در نامه ای با امضای ۱۵۳ نفر صاحب قلم از حکومت کردستان عراق خواستند کرمانجی را کنار گذاشته و فقط سورانی را رسمی کند و چنین نیز شد .حتی اگر از نگاه دموکراتیک هم به مسئله نگاه کنیم نبایستی با کرمانجی چنین رفتار می کردند. آنها زمانی کرمانجی را به حاشیه راندند ترکیه آن را به میدان آورد.

کردپرس- همچنان که میبینم شما ترم کلاس کردی کرمانجی را در دفتر جامعه کردهای مقیم مرکز برگزار نموده اید,استقبال چگونه است و ایا راضی هستید.

در هفت سال گذشته شاید حدود هزار نفر خواندن و نوشتن کرمانجی را یاد گرفته اند و جالب است در مواقعی نیز افراد غیر کرد برای یادگیری کرمانجی مراجعه می کنند و هستند غیرکردهایی که کرمانجی را خیلی خوب یاد گرفته اند.

کردپرس- میتوان در آینده انتظار داشت کردها بتوانند گونه ای از زبان معیار جهت ارتباط بهتر فرهنگی اجتماعی بیابند و ایا این به نظر شما ضرورت دارد.

زبان معیار برای سورانی تقریبا همانی به نظر می رسد که اکنون در اقلیم کردستان عراق متداول است و چون پشتوانه آموزشی و سیاسی دارد لذا آینده خوبی دارد. این زبان عربی زدایی نیز شده و کلمات فارسی-کردی اصیل جایگزین آن شده اند و این از نظر زبانشناختی کاری خوب است. برای کرمانجی اکنون زبان نوشتاری متداول در رسانه های کرمانجی ترکیه معیار است که با الفبای لاتینی است. با توجه به تحولات خارومیانه و رشد فعالیت رسانه ای به کرمانجی اکنون امیدواریم که این زبان زنده خواهد ماند. فراموش نکنیم چندین دهه حتی تکلم به کرمانجی در ترکیه ممنوع بود. این بدان معنا نیست که کار روی این زبان انجام نشود. در ایران تقریبا کاری در این زمینه صورت نگرفته و متاسفانه در بعضی مناطق خراسان کردهای کرمانجی با فرزندان خود کرمانجی صحبت نمی کنند اما در بین کرمانج های استان آذربایجان غربی چنین نیست.اما کردهای ترکیه و سوریه خیلی جدی روی زبان کار می کنند. اکنون که ترکیه پس از چندین دهه انکار وجود کردی این زبان را در چندین دانشگاه تا مقطع ارشد تدریس می کند و حتی دانشجو از خارج می گیرد حیف است جای تدریس این زبان ایرانی در دانشگاههای ایران خالی باشد. وقتی رهبری زبان کردی را سرمایه ای ملی می نامند حیف است این سرمایه ملی مورد غفلت واقع شود. همچنین جای حداقل یک روزنامه سراسری کردی بسیار خالی است. اخیرا شبکه سحر به کردی ۲۴ ساعته شده که بخشی از آن به کرمانجی است. این اقدامی بسیار شایسته است و بایستی از مسئولان مربوطه تشکر و قدردانی نمود.

کردپرس- دو گویش کرمانجی و سورانی بصورت رسمی و دیوانی کاربرد دارند,اما گویشهای دیگر کردی در این باره بسیار فقیرند,چگونه میتوان ان گویشها را هم کاربردی کرد.

هیچ زبانی بر دیگری برتری ندارد لذا حق طبیعی کردی هورامی، کلهری، فیلی، لکی و یا هر شاخه ای از کردی است که تدریس شود تا رشد کند. کردی زازاکی یا همان دملکی در ترکیه از وضعیت نسبتا بهتری برخوردار است و این نشان می دهد سخنوران هر زبان باید خودشان کمی جدی باشند چون عدم رشد هر یک در وهله اول به خود سخنورون آن بر می گردد.بایستی خود را نشان دهند. نباید منتظر بمانیم تا کسی از بیرون بیاید و برای ما مثلا فرهنگ لغت بنویسد، دستور زبان آماده کند و … وقتی افرادی مانند مایل چایت، کریستین آلیسون، کلمانس اسکالبر، بوچنسکا، ژویس بلو و دهها غیر ایرانی دیگر دکترای زبان کردی گرفته و به کردی کتاب می نویسند دیگر تکلیف ما مشخص است.

کردپرس- از اینکه امروز ما را پذیرفتید خوشحالم اگر صحبتی با خوانندگان دارید,لطفا بفرمایید.

امیدوارم شاهد تاسیس رشته زبان و ادبیات کردی دردانشگاههای ایران باشیم. بیایید به همه زبان ها احترام بگذاریم و زبان خود را نیز پاس بداریم.

منبع: www.kurdpress.com

برای خواندن این مصاحبه با ترجمه کردی کرمانجی بر روی لینک زیر کلیک کنید:

http://www.ronahiyadil.ir/kur/ziman/61-hevpeyvin.html

نظرات  

 
0 #4 زنار ماکویی 1394-09-22 21:07
با سلام و احترام ، مرسی از سایت پر محتواتون و همچنین از ماموستا پاکسرشت هم تشکر و قدردانی میکنم که واسه همه کردهای کرمانج زحمت میکشند و یک منبع آموزشی برای همه دانش آموختگان هستند .انشالله روزی برسه که بتونیم به زبان خودمون تدریس و تحصیل کنیم
بازگو کردن
 
 
+1 #3 روناهی 1394-08-11 08:56
سلام خیلی دوست دارم زبان کرمانجی رو یاد بگیرم لطفا شماره اقای بلخکانلو برو بزارین
بازگو کردن
 
 
0 #2 مدیر سایت 1393-12-26 17:38
نقل کردن شاهین:
عالی مرسی
لطفا هر جوریشده منو به استاد بلخکانلو لینک بدید
خیلی وقته دنبالشون میگردم

با سلام،
آدرس وبلاگ آقای پاک سرشت www.dibistan.blogfa.com
بازگو کردن
 
 
+1 #1 شاهین 1393-12-18 20:41
عالی مرسی
لطفا هر جوریشده منو به استاد بلخکانلو لینک بدید
خیلی وقته دنبالشون میگردم
بازگو کردن
 

اضافه کردن نظر

لطفا دیدگاه خود را به زبان فارسی بنویسید! از انتشار دیدگاه ها به غیر از زبان فارسی در این بخش معذوریم!
توجه: دیدگاه های فارسی در بخش فارسی و دیدگاه های کُردی در بخش کُردی منتشر می شود!


کد امنیتی
تازه کردن